و منفعت آن در ضعف قلب نسبت به توحش اكثر باشد چه ضعف قلب در اكثر از رقت روح و دم بود و 522 توحش از غلظت 523 دم و كدورت آن - ادويه رادعه : در ادويه قلب داخل شوند وقتىكه ضعف قلب از 524 سوى مزاج حار بود كه باعث قبول آفات گردد - ادويه مخدره : در ادويه قلب داخل شوند كه تا زمان رسيدن آن 525 بقلب حفظ قوت نمايند و نيز تا زمانى كه در قلب تاثير كنند 526 قوت آن محفوظ دارند مانند افيون 527 كه در معاجين داخل شود 528 - ادويه مقويه كه ترياقى 529 دارند : تمام آن در ادويه قلب داخل شوند چه آن بالخاصيت ملايم طبيعت انسانى باشند و مبداى طبيعت انسانى قلب است و قلب چون تقويت پزيرد از سموم منفعل نشود چون درونج و زرنباد و مشك و جميع ادويه مفرحه و مقويه قلب ترياقى 530 دارند نه هر دواى ترياقى تفريحى چرا كه اكثرى از ان شديد الحر بود 531 مثل جند بيدستر و اكثرى شديد البرد چون كافور و تخم كاهو 532 و تخم خرفه - و ترياقيت دوا محتاج اين كيفيت به چند وجوه باشد - يكى آنكه سمى 533 كه مقابل اوست با وجود مضاده جوهر 534 او بجوهر روح بكيفيت خود مضاد اين كيفيت باشد - و بسا كه سميت او به جهت كيفيت بود نه به جهتى ديگر و دويم آنكه دواى ترياقى در مقاومت سموم حاره و بارده معا گاهى محتاج حرارت شديده بود بنا بر چند وجوه - اول آنكه روح از حرارت قوى الحركت باشد و ثانى آنكه از حرارت شديد الانبساط گردد و ملاقات سم مع سلاح ترياقى از بعيد كند و دفع آن قبل 535 از وصول او بقلب نمايد - و ثالث آنكه دوا بسبب 536 حرارت بر احراق سم 537 و افساد او قوت يابد و در زمان 538 قليلى كه اين غلبه حاصل 539 شود حفظ سلامت روح بخاصيت ترياقيت كند - و ادويه منفثة 540 به جهت تسهيل 541 نفس و ترويح 542 در ادويه قلبيه داخل شوند - ادويه محلله براى ضعف قلب و توحش بسيار ردى 543 اند مگر اين كه ضعف قلب و توحش بسبب غلظت 544 و برودت روح بود و در بدن اخلاط فجه باشند و سبب اضرار او در ضعف قلب آنست كه روح قليل و رقيق ازو تحلل 545 يابد چرا كه 546 چيز [ ى كه ] 547 از جنس بخار و ريح بود اولا تحليل 548 پذيرد و ضرر او 549 در توحش به جهت 550 آنكه اگر توحش از باعث قلت 551 روح است 552 از تحلل او قلت 553 روح زياده گردد و اگر از عكريت و غلظ روح باشد به جهت تحلل يافتن لطيف غلظت و كثافت او زياده شود 554 پس اگر ضرورتى 555 داعى استعمال او باشد ادويه مقويه و جامعه و حافظه اتصال كه با قلب نيز مناسبتى دارند مخلوط نمايند مثل نعناع و هليله كابلى -